Asırlık halı desenleri hafızalardan silinmeyecek


Osmanlı Devleti’nin dokuma sanayisinin ilk fabrikalarından olan “Hereke Fabrika-i Hümayunu”de bulunan 500’ü Hereke, 200’ü anonim 700 desen, bir milyon paftanın arasından tasnif edilip birleştirildi.

FABRİKA ÜNLÜ BİR MARKA HALİNE GELMİŞTİ

Osmanlı Devleti’nin son yüzyılında saray hayatının en önemli unsurlarından biri olan Hereke Dokuma Fabrikası, dokumacılık sanatını yeniden canlandırmak için 1843 yılında Sultan Abdülmecid döneminde “Hereke Fabrika-i Hümayunu” adıyla kuruldu. Fabrika, kuruluşundan yarım asır sonra da dünyaca ünlü bir marka haline gelerek, Paris, Londra, Viyana, Lyon, Brüksel ve Torino’daki uluslararası sergilerde ödüllere layık görüldü.

“1 MİLYON DESEN PARÇASI TEK TEK TASNİF EDİLDİ”

Asırlık halı desenleri hafızalardan silinmeyecek

DESENLER, OSMANLI’NIN HOŞGÖRÜSÜNÜ YANSITIYOR

Sultan tarafından 19. yüzyılda yabancı hükümdarlara verilen hediyeler arasında ilk sırayı Hereke kumaşları aldı. Fabrikanın kuruluşunun ardından oluşturulan Hereke desenlerinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması için de çalışmalar yürütülüyor. Çalışmalar kapsamında paftalar şeklinde bulunan 1 milyon desen parçası, atölyeye serilerek tek tek tasnif edilip birleştirildi. Daha sonra dijital ortama aktarımı sağlanan desenler korumaya alınıyor.

DESENLER, OSMANLI’NIN HOŞGÖRÜSÜNÜ YANSITIYOR

Asırlık halı desenleri hafızalardan silinmeyecek

“1 MİLYON DESEN PARÇASI TASNİF EDİLDİ”

Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası Müdürü Emine Günaydın, Hereke’nin II. Abdülhamid döneminde özgün üslubuna kavuştuğunu söyledi.

Günaydın, Hereke halı desenlerinden madalyonlu, göbekli 1/2 simetrik, 1’e 1 ve geometrik kompozisyonlar kullanıldığını dile getirerek, “Özellikle göbekli madalyonlu dediğimiz Gördes tarzı halılardır. Bunun örneğini de Yıldız Şale Köşkü’nün tören salonu için 120 yıl önce dokuduğu 468 metrekarelik halıda görüyoruz. Motiflere bakıldığında Hereke halı desenlerinden yaprak ve çiçek motifleri kullanılmıştır. Bunlar daha çok hançer yapraklar, gül, sümbül, lale ve karanfilden oluşmaktadır.” diye konuştu.

Asırlık halı desenleri hafızalardan silinmeyecek

Günaydın, halı desenlerinin döneminin yaşanmışlığının öyküsü olduğunu belirterek, şöyle devam etti; “O dönemde Osmanlı’nın hoşgörüsünü ve birleştirici özelliğini de yansıtmaktadır. Bir tarafta cami, diğer tarafta kilisenin olduğu desenlerimiz ve halılarımız mevcuttur. Fabrika olarak desen konusunda tasnif ve dijital ortama aktarma işlemlerini yapıyoruz. Elimizde 500’ün üzerinde arşiv halı desenimiz bulunmaktadır. 200 civarında da ipekli kumaş desenimiz var. Bunları tasnif ediyoruz. Daha sonra dijital ortama aktararak yaşamasını, yok olmasını önlüyoruz. Tasnif işlemi uzun süreçten geçti.

Asırlık halı desenleri hafızalardan silinmeyecek

1 milyonun üzerinde pafta olarak adlandırdığımız desenlerimiz vardı, bunlar karışık olarak elimizdeydi. Bunları puzzle gibi sererek hangi desenin hangi parçaya ait olduğunu bulmak suretiyle tasnif işlemi yaptık. Bu da 7-8 kez yapılan tasnif işlemiyle sonuca ulaştık. Tasniften sonra dijital ortama aktarıyoruz.”

Asırlık halı desenleri hafızalardan silinmeyecek

Eldeki desenlerin el yapımı olduğunu ve fırçayla tek tek oluşturulduğunu ifade eden Günaydın, dijital ortama aktarılan desenleri çıktı alarak dokumacılara verdiklerini, diğerlerini ise korumaya aldıklarını bildirdi.